Wat is faalangst?

Faalangst is letterlijk: bang zijn om te falen. Wanneer je faalangst hebt, ben je bang om fouten te maken of heb je de angst om iets verkeerd te doen in een situatie waarin je bekeken of beoordeeld wordt. Iedereen heeft wel eens last van spanning in een bepaalde situatie, maar niet iedereen ondervindt er evenveel hinder van. Hoeveel impact deze spanning heeft, heeft alles te maken met de manier waarop je met faalangst omgaat.

Faalangst ontstaat vaak in de kinderjaren of in je vroege jeugd, maar wanneer je er niets aan doet, blijf je er je hele leven last van houden. Gelukkig heb je zelf enorm veel invloed op je faalangst.

Verschillende soorten faalangst

De ene faalangst is de andere faalangst niet. Er zijn verschillende manieren waarop faalangst zich kan uitten en ook in de manier waarop iemand met faalangst omgaat zijn veel verschillen te vinden.

We onderscheiden faalangst in 3 types:

Cognitieve faalangst

Cognitieve faalangst is de meest bekende vorm. Dit type faalangst is de angst die ontstaat bij het maken van toetsen of examens, of bij het geven van een presentatie. Cognitieve faalangst heeft alles te maken met leren en denken.

Sociale faalangst

Een wat minder bekende, maar wel veel voorkomende soort faalangst is sociale faalangst. Deze angst speelt vooral op in sociale contacten. Wanneer je heel erg bezig bent met hoe anderen over je denken, als je bang bent om iets verkeerds te zeggen of te doen, of wanneer je het lastig vindt om op onbekende (of bekende) mensen af te stappen, heb je waarschijnlijk last van sociale faalangst. Maar deze vorm van faalangst kan ook een rol spelen bij bijvoorbeeld het geven van een presentatie.

Sociale faalangst heb je in allerlei gradaties. Zo zijn er mensen die enkel wat gespannen en onzeker zijn als ze op een onbekende groep af moeten stappen, maar ook mensen die nauwelijks de deur uitkomen en een heel laag zelfbeeld en weinig zelfvertrouwen hebben.

Motorische faalangst

Motorische faalangst heeft met alles te maken waarbij we onze spieren gebruiken en waarbij we bewegen. Je kan hierbij denken aan oefeningen tijdens gymnastiek, maar bijvoorbeeld ook met angst om een fout te maken tijdens het tekenen, schilderen of klussen. Iemand met motorische faalangst kan erg “onhandig” overkomen en noemt zichzelf misschien ook wel onhandig. Vaak speelt deze onhandigheid op in situaties waarin iemand zichzelf onder druk zet of gespannen is.

Meestal zie je een combinatie van deze 3 soorten van faalangst, waarbij één van de 3 de overhand heeft.

Kenmerken van faalangst

In sommige gevallen is faalangst heel gemakkelijk te herkennen, met name de cognitieve faalangst. Maar vaak zit faalangst wat meer verscholen en uit het zich in perfectionisme, stress, uitstelgedrag en soms zelfs in boosheid, afstandelijkheid, emotioneel gedrag of pesten.

We herkennen binnen faalangst 2 types van faalangst. Passieve faalangst en actieve faalangst.

Passieve faalangst en uitstelgedrag

Type 1 is de passieve faalangst. Passief faalangstige mensen zijn de mensen die vaak al voor ze daadwerkelijk begonnen zijn op willen geven, uit angst om teleurgesteld te worden. Door een weinig zelfvertrouwen en een slecht zelfbeeld halen ze zichzelf keer op keer onderuit. Wanneer je de lat voor jezelf laag legt en geen dingen doet die fout kunnen gaan, kan je ook niet teleurgesteld worden.

Wanneer je binnen deze groep hoort, heb je behoorlijk uitstelgedrag en probeer je enge situaties zoveel mogelijk te vermijden. Je zoekt excuses om een situatie waarin angst een rol speelt te vermijden, bijvoorbeeld door je ziek te melden. Ook start je vaak veel te laat met voorbereiden of blijf je hangen in de ideeënfase en kom je slecht tot actie.

Actieve faalangst en perfectionisme

Mensen met de actieve vorm van faalangst staan ook wel bekend als de harde werkers en perfectionisten. Wanneer jij het streven hebt om alles foutloos te maken en heel erg bezig bent, last hebt van perfectionisme en bekend staat als controlfreak, behoor jij waarschijnlijk tot deze groep. Waarschijnlijk haal je meestal behoorlijk goede resultaten, maar ben je niet snel tevreden over het behaalde resultaat. Omdat je weinig tijd hebt voor ontspanning en de lat voor jezelf enorm hoog legt, ten koste van alles, is de kans groot dat je veel last hebt van stress.

Ook ben je waarschijnlijk geneigd om het iedereen zoveel mogelijk naar de zin te maken en al je rollen (als ouder, werknemer, partner, vriend of vriendin, mantelzorger etc. ) voor 100% te willen vervullen. Door deze eigenschappen maak je het jezelf vaak erg moeilijk. Bij actieve faalangst heb je een vergrote kans om burn-out te raken en ook een tweede burn-out of nog vaker opnieuw burn-out raken komt vaak voor.

Faalangst bij volwassenen

Faalangst bij volwassenen uit zich vaak in perfectionisme en uitstelgedrag, maar ook wanneer een volwassene moet solliciteren, een examen moet maken, een presentatie moet geven of een eigen onderneming wil starten kan faalangst een grote belemmering vormen. Lees meer over faalangst bij volwassenen.

Faalangst bij kinderen

Kinderen staan al van jongs af aan onder grote druk. In onze prestatiemaatschappij leren ze al vroeg hoe belangrijk presteren is. En wanneer ze een ouder hebben met faalangst is de kans nog groter dat ze zelf te maken krijgen met faalangst.

Bij kinderen valt faalangst vaak vooral op tijdens school, maar ook bij hobby’s kan faalangst een rol spelen. Kinderen kunnen heel hard hun best doen, maar ook tegenvallende schoolprestaties, geen of weinig huiswerk maken, onzekerheid, een laag zelfbeeld of moeite met sociale contacten kunnen een signaal zijn van faalangst.

Meer weten over faalangst bij kinderen?