De invloed van je opvoeding op faalangst en stress

Je genen hebben een grote invloed op wie je bent, maar ook de opvoeding speelt hierin een grote rol. Niet alleen als kind, maar gedurende je hele leven blijven de dingen die je als kind van je ouders mee krijgt een grote rol spelen. Deze boodschappen, die je in je jeugd meekrijgt van je ouders, worden ook wel ouderboodschappen genoemd.

Ik zie deze boodschappen als een soort van opdracht. Omdat waardering van de ouders erg belangrijk is voor een kind, zal hij zoveel mogelijk aan deze opdrachten willen voldoen. Aan opdrachten als “Doe je schoenen uit als je binnen komt” is goed te voldoen. Een kind weet wanneer hij het goed of fout doet. Bij opdrachten als “Wees aardig voor een ander” wordt het lastiger voor een kind om te bepalen of hij aan de opdracht voldoet.

Ondanks dat je, naar mate je ouder wordt, steeds zelfstandiger wordt, blijven deze ouderboodschappen een grote rol spelen. Veel van deze boodschappen hebben een positieve invloed op wie je bent en wat je doet. Maar er zijn ook boodschappen die zeer nadelige invloed kunnen hebben. Ze kunnen je behoorlijk belemmeren.

Stressvolle situaties

In stressvolle situaties val je vaak terug op instinctief gedrag. Omdat ouderboodschappen van jongs af aan ingeslepen zijn, spelen ze in stress een extra grote rol. Deze ouderboodschappen kunnen ervoor zorgen dat je nog meer stress ervaart en ze zorgen ervoor dat je niet op de juiste manier met de stressvolle situatie omspringt.

De 5 meest voorkomende belemmerende boodschappen zijn:

  1. Doe je uiterste best!
  2. Doe me een plezier!
  3. Wees sterk!
  4. Schiet op!
  5. Wees perfect!

1.      Doe je uiterste best!

Deze boodschap geeft aan dat je altijd voor meer dan 100% je best moet doen. Op zich is je best doen prima, maar je kan en wil je niet altijd voor meer dan 100% geven. Wanneer je met deze boodschap in een stressvolle situatie terecht komt, zal je nog meer je best gaan doen en steeds harder gaan werken. Doordat je uiteindelijk jezelf overbelast door dit harde werken, is kans op een burn-out erg groot.

2.      Doe me een plezier!

Door je ouders een plezier te doen, kreeg je complimenten. Op zich is dit niet meteen een probleem. Het nadeel van deze boodschap is, dat je leert dat je een goed mens bent en complimenten ontvangt, wanneer je anderen een plezier doet. Daardoor bestaat het gevaar dat je op latere leeftijd veel belang hecht aan anderen tevredenstellen en anderen niet teleurstellen of kwaad maken. Een mooi streefdoel, maar net als de vorige onmogelijk om waar te maken.

Je kunt niet iedereen in de wereld plezieren, zonder jezelf volkomen weg te cijferen. Wanneer deze ouderboodschap erg belangrijk voor je is, heb je moeite met grenzen stellen en vind je het moeilijk voor jezelf op te komen.

3.      Wees sterk!

Als je van je ouders meegekregen hebt dat je sterk moet zijn, is de kans groot dat je moeite hebt met het uiten van emoties. Een kind dat niet leert dat verdriet of angst getoond mag worden, zal op latere leeftijd zijn emoties ook niet aan de buitenwereld laten zien. Maar omdat je deze emoties wel degelijk ervaart, is de kans groot dat ze zich gaan uiten in lichamelijke klachten. Ook krijg je waarschijnlijk minder begrip en hulp in situaties waarin je dit wel nodig hebt, omdat andere mensen gewoonweg niet zien hoe je je voelt.

Wanneer je deze boodschap meegekregen hebt, is de kans groot dat je je vanbinnen erg onzeker voelt, maar dat de buitenwereld hier weinig van zal merken. Door jezelf “groot en sterk” te maken kun je voorkomen dat je je emoties moet laten zien.

4.      Schiet op!

Wanneer ouders het altijd druk hebben en rusteloos zijn, krijg je als kind mee dat je altijd moet haasten en dat stilzitten geen optie is. Wanneer je deze boodschap meegekregen hebt, is de kans groot dat je zelf ook erg rusteloos bent en moeite hebt je op één taak te concentreren. Het gevolg is dat je te weinig tijd hebt om tot rust te komen en te genieten van het resultaat. Je staat eigenlijk altijd onder hoge druk en ervaart veel stress. Op moment dat je even niks te doen hebt, zie je wel weer iets om op te pakken, zodat je maar niet stil hoeft te zitten. Want wanneer je stilzit voel je je schuldig, omdat er nog zoveel te doen is en kom je niet tot rust. Ook bij deze boodschap ligt een burn-out op de loer.

5.      Wees perfect!

Als je vroeger vooral gewezen bent op de dingen die niet goed gingen en er weinig aandacht was voor de dingen die wel goed gingen, is deze ouderboodschap vermoedelijk erg belangrijk voor je. Je hebt als kind de indruk gekregen dat fouten maken niet mag. Het is nooit goed genoeg, je kunt altijd nog iets verbeteren.

Een voorbeeld hiervan is dat iemand met een rapport met allemaal 8-en en één 6 thuiskomt. Als hem dan verteld wordt dat het jammer is van die ene 6, zal hij de volgende keer nog beter zijn best doen deze 6 te verbeteren. Maar dat een rapport met bijna alleen maar 8-en een heel goed rapport is, ziet hij al niet meer.

Deze boodschap ontstaat ook wanneer één of beide ouders moeite hebben met het ontvangen van complimentjes. Je leert dat het niet goed is om een complimentje te ontvangen, omdat het helemaal niet zo bijzonder is wat je doet en het altijd beter kan. Je leert je fouten uit te vergroten en complimentjes weg te wuiven of te bagatelliseren.

Waarschijnlijk mag je van jezelf geen fouten maken, maar omdat dit onmogelijk is, zal je veel situaties waarin je fouten kunt gaan maken, vermijden. En wanneer je iets doet waarbij je toch fouten maakt, levert dit veel stress op. Op deze manier is de kans groot dat je faalangst ontwikkeld.

Myrte Duijndam Vivas Coaching

Gratis en vrijblijvende kennismaking

Wil je weten wat ik voor jou kan betekenen? Neem dan contact op voor een gratis en vrijblijvend kennismakingsgesprek.

Plaats een reactie