De verschillende fases op weg naar een burn-out

Een burn-out ontstaat niet van de één op de andere dag. Het ontstaat door langdurig negeren van alarmsignalen. Veelal wordt een burn-out gezien als zwakte, maar meestal treft een burn-out juist de bevlogen, ambitieuze en betrokken medewerkers.

Het onderwerp is vaak moeilijk bespreekbaar en hulp inschakelen wordt gezien als zwakte, waardoor mensen het vaak te ver laten komen. Schaamte en schuldgevoel spelen hierin een grote rol. Daarnaast hebben mensen zelf ook niet altijd door wat er precies aan de hand is. Doordat het proces heel geleidelijk verloopt, worden bepaalde voortekenen vaak niet als zodanig herkent. De grenzen worden steeds verder opgerekt en er worden excuses gezocht om de signalen van stress te kunnen verklaren.

In de eerste fases is een burn-out nog goed te voorkomen. Naarmate je verder in het proces zit wordt het steeds moeilijker om het proces om te keren. Daarom is het heel belangrijk dat de omgeving alert is en iemand je bewust maakt van de signalen die erop wijzen dat je te veel stress ervaart, zodat je in een vroeg stadium in kunt grijpen.

Fase 1: Het risico van een burn-out

In deze fase spelen hard werken, ambitieus zijn en carrière maken een grote rol. Je hebt vaak de dwang om jezelf te bewijzen en legt de lat hoog voor jezelf. Je neemt geregeld te veel hooi op je vork om succesvol te worden en te blijven. Daarnaast geef je niet graag werk uit handen en voelt je graag onmisbaar.

Je gaat geleidelijk je grenzen verleggen en schuift jezelf achteruit. Je eigen behoeftes verdwijnen geleidelijk iets naar de achtergrond en je werk wordt steeds belangrijker. Familie, vrienden, je hobby’s, sporten, eten, drinken en slapen worden minder belangrijk, als je werk maar af is.

Fase 2: De eerste signalen

Ergens weet je misschien wel dat je niet goed bezig bent, maar je wilt hier voor jezelf niet aan toegeven. De eerste psychische symptomen komen in deze fase tevoorschijn.

Denk aan:

  • Verminderde concentratie
  • Slechter slapen en vermoeid zijn
  • Veel piekeren en malen
  • Hoofdpijn, rug- en nekklachten
  • Darmklachten en andere fysieke ongemakken
  • Meer fouten maken

Doordat je merkt dat je meer fouten gaat maken en alles moeilijker gaat, wordt je zelfvertrouwen minder. In deze fase negeer je de symptomen of je gaat op zoek naar andere verklaringen voor je fysieke klachten, om niet te hoeven accepteren dat je lichaam reageert op te veel stress.

Hoe meer je richting fase 3 gaat, hoe meer mensen in je directe omgeving op gaat vallen dat je verandert van gedrag.

Gratis paper - uit je burnout
Download het gratis paper

Download het gratis paper Uit je Burn-out met daarin 8 praktische tips om je Burn-out vaarwel te zwaaien.

Fase 3: De signalen gaan een steeds grotere rol spelen

Wanneer je in deze fase zit, merk je dat de alarmbellen steeds vaker luiden. Je kunt op je werk niet meer dat stapje extra doen en je gewone werk valt je zwaar.

Je voelt je vaak moe en steeds meer kwaaltjes steken de kop op. Je merkt dat je minder gaat presteren en het kost je steeds meer tijd om je taken af te krijgen. Ontspanning schiet er steeds vaker bij in en je gaat fouten maken die je normaliter nooit zou maken. Vaak ontstaan er in deze fase conflicten met collega’s en ga je twijfelen aan je eigen kunnen. Kritiek ga je steeds vaker persoonlijk aantrekken. Ook krijg je steeds vaker negatieve gedachtes over je werk en over je privésituatie.

De kans is groot dat je jezelf meer terug gaat trekken en sociale contacten vaker gaat vermijden. Je krijgt meer de behoefte om met rust gelaten te worden. In deze fase gaat het je omgeving steeds vaker opvallen dat je minder goed in je vel zit en veranderd van gedrag.

Fase 4: Je voelt je hulpeloos en gefrustreerd

In deze fase krijg je steeds meer en vaker last van fysieke en geestelijke symptomen. Je gaat je nog meer terugtrekken uit het sociale leven en je komt steeds negatiever in het leven te staan. Je gaat steeds meer mensen in je omgeving wantrouwen en je raakt gefrustreerd, omdat je het idee hebt dat jij de enige bent die verantwoordelijkheid neemt. Je hebt het idee dat anderen de kantjes eraf lopen. Je krijgt steeds minder interesse in je omgeving en keert je steeds verder in jezelf.

Ook voel je waarschijnlijk steeds vaker de neiging om te vluchten voor de situatie. Wat zou het fijn zijn om even helemaal met rust gelaten te worden, even niemand om je heen die van alles van je moet. Je geeft aan anderen aan dat het goed met je gaat, maar je gaat steeds meer aan jezelf twijfelen.

Fase 5: Je voelt je leeg

In deze fase voel je je leeg vanbinnen. Je raakt steeds meer het contact met jezelf kwijt en gaat steeds slechter voor jezelf zorgen. De lichamelijke en geestelijke klachten die voorheen af en toe aanwezig waren, zijn nu chronisch aanwezig. Angst- en paniekaanvallen (hyperventilatie) steken steeds vaker de kop op.

Je leeft op de automatische piloot en doet alleen nog het hoognodige. Alles kost je enorm veel energie, zelfs de dingen die je voorheen erg plezierig vond. Je krijgt steeds meer depressieve gevoelens. Vaak leg je in deze fase alle schuld bij een ander. Waarom doen ze jou dit allemaal aan en waarom houden ze niet meer rekening met je.

Fase 6: Je stort volledig in

Je bent volledig uitgeput, zowel fysiek als geestelijk. Je hebt geen energie meer en zelfs de kleinste dingen zijn je teveel. Je lichaam trapt flink op de rem. Waarschijnlijk zie je de gebeurtenis die heeft gezorgd dat je op raakte als oorzaak van je burn-out, maar dit was alleen de laatste druppel. Je hebt de emmer te ver vol laten lopen en hij is nu overstroomd.

Wanneer je in deze fase zit, ben je volledig afhankelijk van anderen. Je zult professionele hulp in moeten schakelen om je in dit herstelproces te begeleiden en herstel kan maanden duren.

Hoever laat jij het komen voor je ingrijpt?

In fase 1 tot en met 4 valt een burn-out meestal te voorkomen. Door op de juiste manier in te grijpen kun je het proces omkeren. Het is belangrijk om in deze fases meer inzicht in je stressfactoren te krijgen en hier op een goede manier mee om te leren gaan. Je zult je grenzen moeten leren kennen en accepteren.

Door een betere balans te creëren tussen spanning en ontspanning voorkom je dat je lichaam overbelast raakt en verklein je de kans op een burn-out. Wanneer je in fase 5 of 6 zit zie je alles niet meer helder en realistisch en omdat je vaak anderen de schuld geeft, lukt het waarschijnlijk niet meer om jezelf te veranderen. De emmer is vol en elke druppel doet de emmer overlopen.

Hoewel het in elke fase loont om hulp te vragen, is het in deze fases bijna onmogelijk om zonder professionele begeleiding te herstellen. Je zult in deze fases voornamelijk behoefte hebben aan rust, maar met alleen rust kom je er niet. Het is belangrijk om te ontdekken waardoor je burn-out geraakt bent en hoe je dit in de toekomst anders kunt aanpakken, zodat je herstelt en niet opnieuw burn-out raakt. Zorg dat je emmer weer leger wordt, zodat hij niet bij elke druppel opnieuw overstroomt.

Grijp je in op het moment dat je er zelf nog iets aan kunt doen? Of laat je het aankomen op een burn-out en wacht je tot de laatste druppel?

Myrte Duijndam Vivas Coaching

Gratis en vrijblijvende kennismaking

Wil je weten wat ik voor jou kan betekenen? Neem dan contact op voor een gratis en vrijblijvend kennismakingsgesprek.

2 gedachten over “De verschillende fases op weg naar een burn-out”

  1. Beste Myrte,
    Mijn compliment voor het heldere verhaal over de fases naar een burn-out.
    In heel duidelijke bewoordingen heb je het m.i. goed duidelijk gemaakt, hoe het werkt.
    Het voorkomen of doorbreken van het proces had wat mij betreft wat meer uitgewerkt kunnen worden.

    Bedankt,
    Bert van der Winden

    Beantwoorden
    • Beste Bert,

      Leuk dat je reageert! Op het voorkomen of doorbreken van het proces zal ik zeker in een latere blog nog eens terugkomen. In mijn e-book Stress de Baas geef ik alvast een aantal tips om dit proces te kunnen doorbreken. Je kunt deze hier op de site downloaden.

      Hartelijke groet, Myrte

      Beantwoorden

Plaats een reactie