Vaak denken we bij hoogsensitiviteit aan overprikkeling, maar wist je dat er onder de hoogsensitieve mensen ook een groep mensen is die juist veel stress krijgt van te weinig prikkels en/of onderprikkeling? Dit kan zelfs zo ver gaan dat iemand te maken krijgt met een bore-out, wat uiteindelijk uiteindelijk overgaat in een burn-out.
Soms wordt enkel de burn-out herkent. Als iemand dan weer gaat re-integreren, wordt er vooral prikkelarm werk aangeboden. En voor je het weet, heeft iemand een terugval of valt iemand opnieuw uit.
Hoogsensitiviteit en onderprikkeling
Hoogsensitieve mensen zijn er in alle soorten en maten. Vaak denken we aan de hoogsensitieve persoon die overprikkeld is, maar zoals ik net al aangaf, is er ook een groep hoogsensitieve mensen die niet alleen last heeft van overprikkeling, maar ook van onderprikkeling.
Je kunt hierbij denken aan de hoogsensitieve high sensation seeker (HSP-HSS), de strong-willed hsp-er en de hoogbegaafde hsp-er.
Snel onderprikkeld zijn heeft niet alleen te maken met wat iemand doet op een dag. Je kunt een hele drukke agenda hebben, maar toch onderprikkeld raken. Belangrijker dan de hoeveelheid prikkels, is namelijk vaak de kwaliteit van de prikkels. Ook de mate van afwisseling kan invloed hebben op de onderprikkeling. Wanneer jij bijvoorbeeld veel van hetzelfde doet op een dag of dingen doet die je bijna op de automatische piloot kunt doen, dan kan dit bij deze groepen snel leiden tot verveling en uiteindelijk zelfs tot lichamelijke (stress) klachten.
Nu denk je misschien; dan voegen we toch gewoon wat prikkels toe. Maar zo simpel is het vaak niet.
Het begint vaak al bij de bewustwording. Wanneer je je niet bewust bent dat je eigenlijk onderprikkeld bent in plaats van overprikkeld, ga je waarschijnlijk nog meer rust opzoeken, wat je klachten alleen maar verergert. Dit terwijl je in dat geval eigenlijk juist meer (kwalitatieve) prikkels op zou moeten zoeken. Je gaat dan steeds meer twijfelen aan jezelf en je eigen kunnen, waardoor je nog meer in je veilige comfortzone blijft.
Een bovengrens, maar ook een ondergrens
Als je je al bewust bent van de onderprikkeling, komt daar nog een volgende uitdaging bij. De combinatie van hoogsensitiviteit en hss, strong-willed of hoogbegaafd maakt namelijk dat je zowel last kunt hebben van overprikkeling als onderprikkeling.
Doe je te weinig / heb je te weinig uitdaging dan raak je onderprikkeld, maar heb je bijvoorbeeld te maken met conflicten/ emoties van anderen, dan kan je ook snel overprikkeld raken.
Er is dus een ondergrens qua prikkels, maar ook een bovengrens. De uitdaging ligt erin om tussen deze twee lijnen te blijven. En dit vraagt zelfkennis. Je moet weten waar jouw behoefte ligt, welke dingen maken dat jij onderprikkeld of juist overprikkeld raakt en vervolgens moet je dit ook nog in de praktijk kunnen toepassen.
Vooral dat laatste blijkt soms best lastig.
Sociale onderprikkeling
Veel HSP-ers zijn introvert. Dit betekent dat ze zich opladen door zich terug te trekken. Ze raken sneller overprikkeld in een (grote) groep mensen.
Je hebt echter ook een groep HSP-ers die extravert is. De extraverte HSP-er heeft juist veel behoefte aan sociaal contact / interactie. Wanneer dit sociale contact te weinig aanwezig is, zullen ze daar snel op leeglopen en dus ook onderprikkeld raken. Dit noemen we ook wel sociale onderprikkeling.
Hoogsensitief en HSS
De Hoogsensitieve high sensation seeker heeft juist vaak extra behoefte aan spanning en vernieuwing. Ze hebben het nodig om geregeld van werkzaamheden te wisselen en houden niet van repeterende handelingen( = saai) of om op de automatische piloot te werken. Ze zijn voortdurend op zoek naar prikkels en intense ervaringen om hun dopamine op pijl te houden. Tegelijkertijd zijn ze door hun gevoeligheid ook weer gevoeliger voor teveel prikkels. wat maakt dat ze overprikkeld raken. Daar een balans in vinden kan soms best een uitdaging zijn.
Hoogsensitief en Strong-willed of Hoogbegaafd
Ook de strong-willed hsp-er en de hoogbegaafde groep mensen hebben sneller last van onderprikkeling.
Bij de hoogbegaafde groep gaat dit vaak om intellectuele uitdaging, het kunnen volgen van hun eigen interesses en het het creatief en oplossingsgericht kunnen denken bij complexe problemen en uitdagingen. Hoogbegaafde hsp-ers hebben vaak extra behoefte aan vernieuwing en complexiteit.
De strong-willed hsp-er lijkt qua onderprikkeling veel op de hoogbegaafde groep. Ze kiezen graag hun eigen pad, hebben behoefte aan autonomie en kunnen zich heel erg vastbijten in dingen die ze interessant vinden/ wat ze belangrijk vinden. Dit kunnen vastbijten in dingen voorkomt dat ze onderprikkeld raken.
Bij de hoogbegaafden en strong-willed hsp-ers kan het vastbijten soms ook zorgen dat ze te lang doorgaan. Ze voelen niet dat ze “vol” raken en gaan door op hun enthousiasme en doorzettingsvermogen. Wanneer ze dit te lang doen, raken ze overprikkeld en kunnen uiteindelijk ook burn-out gerelateerde klachten ontwikkelen.
Ook bij deze groepen wordt de onderprikkeling dan vaak niet gezien en blijven ze voorzichtig met het aangaan van prikkels. En door de onderprikkeling blijven ze stress ervaren, waardoor ze maar niet lekker herstellen.
De balans tussen onder- en overprikkeling
De balans vinden tussen onderprikkeling en overprikkeling kan soms een hele uitdaging zijn. Allereerst moet je voor jezelf leren herkennen of je onder- of juist overprikkeld bent. En dit kan ook nog eens van moment tot moment verschillen. Deze zoektocht naar deze balans kan jaren in beslag nemen en veel verwarring veroorzaken, zowel bij jezelf als bij je omgeving.
Want…
Heb ik op dit moment extra prikkels nodig, of juist even wat meer rust?
En…
Waarom lijkt iets mij op het ene moment leuk en ben ik enthousiast.. terwijl ik even later baal dat ik daar “ja” tegen gezegd heb omdat ik al moe ben?
Of..
Hoe kan het dat ik dit op het ene moment vol energie zit, terwijl het op een ander moment lijkt alsof ik mij tot niets kan zetten…
Waarom komt er vandaag niks uit mijn handen, terwijl ik zoveel op mijn planning heb staan..
Hoe komt het dat ik opgeladen ben na een drukke dag, terwijl ik doodmoe wordt van een rustdag?
Coaching bij onderprikkeling
Herken jij je in bovenstaande uitdagingen of kenmerken en wil jij graag leren hoe dit voor jou werkt? Wil jij graag meer balans in je leven? Of wil jij nou wel eens jouw persoonlijke handleiding ontdekken?
Vraag dan gerust eens een gratis en vrijblijvende kennismaking aan om te kijken wat ik voor je kan doen.
