Wat veel mensen niet weten over hoogsensitief zijn..

Welk beeld heb jij bij hooggevoeligheid / hoogsensitiviteit? Veel van mijn cliënten die hoogsensitief zijn of denken te zijn noemen de gevoeligheid van prikkels als belangrijkste kenmerk. Ook veel informatie op het internet gaat over de kenmerken als gevoeligheid voor prikkels of over emotioneler zijn. Andere kenmerken die genoemd worden zijn; mensen goed aan kunnen voelen (empathie), gevoelig zijn voor stress, maar ook paranormaal begaafd zijn.

Dit kunnen allemaal mogelijke kenmerken van hoogsensitiviteit zijn en veel hoogsensitieve personen (HSP-ers) zullen ze herkennen, maar hooggevoelig zijn betekent veel meer dan dit.

Ben ik hoogsensitief / hooggevoelig?

Ik krijg geregeld de vraag, hoe weet ik nu of ik hoogsensitief ben? Kan ik daar op getest worden? Bij wie moet ik zijn om deze diagnose te krijgen?

Dit geeft al aan dat veel mensen nog te weinig weten over wat hooggevoeligheid is. Hooggevoeligheid is namelijk geen aandoening, maar een karaktereigenschap. Net als bijvoorbeeld introvert of extravert zijn.

Ongeveer 20% van de bevolking bezit deze eigenschap, maar omdat elke persoon een unieke combinatie aan eigenschappen heeft, zullen ook de kenmerken en uitdagingen voor iedere persoon anders zijn. Het is daarom nog niet altijd even gemakkelijk te herkennen. In deze blog zal ik je wat meer vertellen over wat hooggevoeligheid / hoogsensitiviteit precies is (ik gebruik deze termen door elkaar, omdat ze in de Nederlandse taal als synoniemen worden gebruikt).

Definitie Hoogsensitiviteit

Amerikaanse psychologe dr. Elaine N. Aron (één van de belangrijke onderzoekers op het gebied van hoogsensitiviteit) gebruikt de volgende omschrijving:

Hoogsensitiviteit is een aangeboren temperament met de strategie om informatie diepgaand te verwerken alvorens te handelen, resulterend in snel overprikkeld raken, sterke emotionele reacties hebben en een hoge mate van empathie. Een hoogsensitief persoon merkt subtiele details op.

Het eerste deel duidt op dat hoogsensitiviteit een karaktereigenschap is, vervolgens noemt ze ook de uitdagingen die ik in de eerste alinea al noemde (snel overprikkeld raken, sterke emotionele reacties, empathisch zijn), maar wat ik nog niet eerder genoemd heb is de diepgaande verwerking van informatie. In de volgende alinea’s zal ik alle door Elaine Aron genoemde kenmerken nog verder uitleggen.

Gevoeligheid voor prikkels

Eén van de kenmerken van hooggevoelige mensen is de gevoeligheid voor prikkels. HSP-ers nemen intenser en gedetailleerder waar. Prikkels komen sterker binnen. Deze prikkels kunnen allerlei soorten prikkels zijn: Licht, geluid, smaak, aanraking, maar ook pijn, sfeer, emoties, sociale prikkels en bijvoorbeeld het hongergevoel of een snellere hartslag. Ook nieuwe situaties kunnen heftiger binnenkomen bij mensen die hoogsensitief zijn.

Niet iedere persoon die hoogsensitief is zal op elke prikkel even heftig reageren. Zo is de ene persoon heel gevoelig voor harde geluiden en de ander juist meer voor interne prikkels (zoals hongergevoel of je eigen gevoelens/gedachtes).

Het intenser en gedetailleerder waarnemen, kan ervoor zorgen dat je sneller overprikkeld kunt raken in bijvoorbeeld drukke ruimtes. Maar het kan ook zijn dat je juist overprikkeld raakt doordat je teveel gedachtes/emoties hebt. En er zijn ook mensen die nauwelijks last hebben van overprikkeling, omdat ze bijvoorbeeld weinig prikkels om zich heen hebben of al goed geleerd hebben wanneer ze even moeten ont prikkelen.

Wanneer een HSP-er overprikkeld is, komen prikkels vaak nog heftiger binnen. Het gedrag en de problemen waar hoogsensitieve mensen bij overprikkeling tegenaan lopen, lijkt vaak op het gedrag van iemand die autistisch is of een vorm van ADHD heeft. Hierdoor komt het nog wel eens voor dat iemand die HSP-er is, onterecht de diagnose autisme of ADHD krijgt.

Empathie en inlevingsvermogen

Empathie en een goed inlevingsvermogen heeft elke HSP-er van nature. Hooggevoelige mensen kunnen de emoties van anderen goed aanvoelen en zich daarna ook vaak heel goed inleven in hoe de ander zich voelt. Dit is één van de dingen waarop je hooggevoeligheid kunt onderscheiden van bijvoorbeeld autisme. Iemand die autistisch is kan zich juist heel slecht of niet inleven in de ander.

Diepgaande informatieverwerking

In de titel geef ik aan dat ik in deze blog iets ga vertellen wat veel mensen niet weten over hooggevoeligheid. En bij dat punt ben ik nu aanbeland. De eerste 2 kenmerken van hoogsensitief zijn, zijn bij veel mensen nog wel bekend, maar wat veel mensen niet weten is dat er ook een heel duidelijk verschil zit in hoe hooggevoelige mensen informatie verwerken. Esther Bergsma heeft zelfs een heel boek geschreven over de werking van het hoogsensitieve brein.

Voor mij was het ontdekken van dit verschil ten opzichte van niet-HSP-ers enorm waardevol. Opeens vielen er heel veel dingen voor mij op hun plek. Ik dacht namelijk altijd dat iedereen op die manier dacht en voelde me vaak onbegrepen.

Hoe gaat de diepgaande verwerking bij hooggevoelige mensen?

Waarschijnlijk zegt diepgaande verwerking je niet heel veel. Ik zal in stapjes uitleggen hoe dit brein werkt. Ter illustratie gebruik ik hierbij een hele duidelijke afbeelding van Esther Bergsma (hoogsensitief.nl).

Een hoogsensitief persoon zal bij elke keuze die hij moet maken het hele denkproces wat ik hierna uitleg doorlopen. Bij grote (bewuste) keuzes, maar ook bijvoorbeeld bij de vraag; “wat zal ik vandaag voor shirt aantrekken?” of “blijf ik nog 5 minuten langer liggen of sta ik nu op uit bed”. Er worden geen stappen overgeslagen en het zal regelmatig voorkomen dat iemand die hooggevoelig is, blijft steken bij één van de stappen en niet meer verder komt en ook nooit tot actie over zal gaan.

Het denkproces van een hoogsensitief persoon

het hoogsensitieve brein esther bergsma hooggevoelig kenmerken  1. De informatie komt binnen (intenser en meer gedetailleerd dan bij niet-HSP-er)

2. Je probeert er een totaalplaatje van te maken en eventuele missende puzzelstukjes op te zoeken. In deze fase koppel je nieuwe informatie aan wat je al weet (verbanden leggen)

3. Je bedenkt wat voor invloed deze informatie heeft op jezelf, maar ook op je sociale omgeving

4. Je maakt een overzicht met kansen en bedreigingen. Wat kunnen de gevolgen zijn van jouw mogelijke acties. (ook wel beren op de weg zien, doemdenken, maar ook positief)

5. Je bekijkt welke invloed jouw mogelijke actie zou kunnen hebben op anderen of op de groep.

6 Je maakt een lijst van mogelijke acties en overweegt welke actie het beste zal zijn. Pas als deze analyse naar jouw gevoel afgerond is, zal je overgaan tot actie (7).

8. Meteen als je een actie hebt gedaan, ga je reflecteren. Je gaat kijken wat er goed ging, wat er beter kon, of je wellicht toch achteraf een andere keuze had moeten maken en je neemt deze reflectie mee in je volgende “overdenking”

Herken jij deze manier van denken? Dan is de kans groot dat jij hoogsensitief bent. Dit denkproces is namelijk kenmerkend voor HSP-ers.

Wat zijn de uitdagingen bij deze manier van diepgaand verwerken?

Er zijn een aantal punten waar HSP-ers tegenaan kunnen lopen bij het diepgaand verwerken van informatie:

Kost meer tijd

Je kunt je voorstellen dat deze manier van overdenken veel tijd in beslag neemt. Meer dan de manier van denken van niet-HSP-ers (ik heb keuze a en b, dit zijn de voor en nadelen, dan is a de beste keuze…). Een HSP-er heeft daarom meer tijd nodig om dingen in zich op te nemen en te verwerken en zal pas in actie komen als hij dit hele proces heeft doorlopen. Het lijkt dan voor de buitenwereld alsof iemand passief en afwachtend is, maar niets is minder waar.

Jij komt namelijk tot vele creatievere oplossingen (out of the box denken) en hebt alle mogelijke problemen al voorzien en soms zelfs al opgelost. Het gevaar is wel dat als je je niet bewust bent van deze diepgaande manier van denken, dat je het gevoel hebt altijd te laat te zijn met je bijdrage en uiteindelijk jouw ideeën / oplossingen niet uitspreekt.

Invullen voor een ander

Je bent in dit denkproces heel erg aan het kijken welke invloed jouw actie heeft op de groep. Hiervoor gebruik je het sterke inlevingsvermogen. Maar wat als jij iets invult voor een ander dat niet klopt? Dan kom je tot een conclusie die niet juist is. In mijn praktijk lopen veel cliënten hier tegenaan.

Te kritisch op jezelf worden / faalangst

HSP-ers reflecteren veel. Dit kan ervoor zorgen dat jij heel erg groeit op persoonlijk vlak. Maar wanneer het reflecteren met name negatief is, dan kan je jezelf hierbij ook heel erg naar beneden halen. Omdat je vervolgens jouw acties hierop aanpast, krijg je niet het gewenste resultaat en zal je jezelf steeds meer aanpassen aan de manier waarop jij jezelf ziet. Het gevaar is dat je uiteindelijk een masker opzet en ver bij je echte ik vandaan raakt. Ook kan er door de diepgaande verwerking en het invullen van gedachtes van anderen gemakkelijk een vorm van faalangst ontstaan.

Naast deze uitdagingen zijn er nog diverse andere uitdagingen gekoppeld aan het diepgaande verwerking. En ook biedt de diepgaande verwerking juist heel veel kansen. Hierover later meer.

 

 

Herken jij jezelf in de bovenstaande omschrijving? Zou jij hier graag meer over willen weten? Neem dan vrijblijvend contact met mij op voor een gratis kennismakingsgesprek.

Myrte Duijndam Vivas Coaching

Gratis en vrijblijvende kennismaking

Wil je weten wat ik voor jou kan betekenen? Neem dan contact op voor een gratis en vrijblijvend kennismakingsgesprek.

Dit artikel nog eens lezen? Bewaar het op Pinterest!

Wat veel mensen niet weten over hoogsensitief zijn..

Plaats een reactie