Verschijningsvormen van faalangst

Faalangst is een heel breed begrip. Het is de angst om te falen en kan in alle situaties waarin je beoordeelt word, of jezelf beoordeelt een rol spelen. Het kan voorkomen op sociaal vlak, op cognitief vlak (leren, kennisoverdracht), maar ook op motorisch vlak.

Hierna volgt een lijst met verschijningsvormen / uitingsvormen en kenmerken van faalangst.

 

Andere mensen op een voetstuk plaatsen

Mensen met faalangst zijn vaak geneigd om andere mensen groter te maken dan ze zijn. Ze plaatsen andere mensen op een voetstuk en maken zichzelf hiermee kleiner en minder waard

Angst bij het starten van je eigen bedrijf

Het starten van een eigen bedrijf kan erg spannend zijn. Lukt het wel om voldoende te gaan verdienen? Kan ik dit wel? Waarom zouden mensen naar mij komen of mijn product willen kopen? Vragen die veel faalangstige mensen zichzelf stellen.

Angst bij solliciteren

Bij solliciteren wil je graag zo goed mogelijk overkomen. Je doet je uiterste best. Maar als je veel last hebt van spanning, kan de angst je juist belemmeren om jezelf te kunnen zijn. Misschien kom je onhandiger over dan je bent of juist heel verlegen. Of misschien heb je last van buikpijn, misselijkheid of een black-out door de faalangst.

Angst en onzekerheid op de werkvloer

Mensen met faalangst hebben soms minder zelfvertrouwen in het werk. Ze zijn bang dat ze niet de juiste resultaten behalen of dat collega’s ze niet leuk of aardig genoeg vinden. Perfectionisme, maar ook stress veroorzaakt door de angst kunnen je op het werk behoorlijk belemmeren.

Angst voor nieuwe dingen

Bij nieuwe dingen weet je nog niet of je het wel kan. Ook weet je soms niet wat je ergens van moet verwachten. Mensen met faalangst vinden dit vaak lastig. Passief faalangstige mensen stellen nieuwe dingen vaak uit of verzinnen smoesjes om ze niet te hoeven doen. Actief faalangstige mensen gaan juist extra hun best doen en ervaren hierdoor veel stress of raken op den duur overbelast of burn-out

Angst voor succes

De angst om succesvol te worden en in de spotlights te komen staan speelt met name in de sport, bij het runnen van een bedrijf of op de werkvloer een rol. Iemand is letterlijk bang om succesvol te worden

Black-out

Wanneer de spanning voor een toets, examen, presentatie of ander moment waarop je beoordeeld wordt te groot wordt, kan je te maken krijgen met een black-out. Een black-out is een moment waarop je brein blokkeert en je even helemaal niets meer weet of letterlijk bevriest en er niets meer uit je handen komt.

Bang om fouten te maken

Iemand die bang is om fouten te maken, verwacht van zichzelf dat hij alles foutloos doet. Dit is onmogelijk en om toch aan deze eis van zichzelf te kunnen voldoen zal iemand steeds harder gaan werken, met uiteindelijk een burn-out als gevolg, of alle situaties waarin hij of zij een fout kan maken proberen te vermijden.

Controleverlies

Controle kan soms een gevoel van veiligheid geven. Wanneer iemand het gevoel heeft ergens de controle op te verliezen kan dit zorgen voor veel spanning en angst.

Cognitieve angst

Cognitieve angst is de angst die voorkomt in alle situaties waarin het denken een rol speelt. Denk hierbij aan toetsen, presentaties, examens en lezingen op school, tijdens een opleiding, op het werk of bij het runnen van je eigen bedrijf.

Emoties laten zien

Emoties laten zien wordt vaak gezien als zwakte en iemand met faalangst kan dit zien als falen. “Ik ben niet sterk genoeg”, “Ik kan het niet aan zijn” gedachtes die hierbij een rol kunnen spelen.

Geen hulp durven vragen

Hulp vragen is aan jezelf toegeven dat je het niet alleen kan. Wanneer je faalangst hebt, kan hulp nodig hebben gelijk staan aan falen. Alles alleen op willen lossen kan wijzen op het hebben van faalangst.

Grenzen durven aangeven

“Wat vindt een ander van mij?” “Kan ik dit wel zeggen?” “Als ik dit doe krijg ik misschien wel een complimentje”. Dit zijn gedachtes die iemand kan remmen om zijn of haar grenzen aan te geven. De hunkering naar complimentjes van een ander kan ervoor zorgen dat jij extra je best doet. Je wilt gezien worden en groeit van positieve feedback. Maar wanneer je alles doet om maar een complimentje te krijgen kan je jezelf ook flink voorbij lopen. En als jij vaak extra hard je best doet, wordt dat op den duur voor je omgeving normaal. Ze gaan erop rekenen en zien het als vanzelfsprekend. Je zal er dus iedere keer een stapje bovenop moeten doen om op te vallen. Een stap terug levert juist vaak negatieve reacties op en die probeer je te vermijden.

Heel kritisch op jezelf zijn

Mensen met faalangst kunnen een behoorlijke innerlijke criticus hebben. Ze beoordelen zichzelf erg streng en zijn kritisch op geleverde prestaties.

Het altijd goed willen doen

Liever 110% inzet dan 95%. Iemand die het altijd goed wil doen, wil dit niet op enkele vlakken, maar op alle vlakken in het leven. Presteren op werk, bij de sport, in het gezin, op sociaal vlak, in het klaarstaan voor anderen. En wanneer dit een keer niet lukt heeft deze persoon het gevoel om te falen. Of deze eis die hij of zij zichzelf oplegt wel haalbaar is, dat doet er niet toe.

Hoge eisen aan jezelf stellen

Veel mensen met faalangst stellen enorm hoge eisen aan zichzelf. Ze vinden dat ze alles goed moeten doen en geen fouten mogen maken. Door deze hoge eisen is de kans op falen extra groot en dit verergert vaak de faalangst. Iemand komt in een negatieve spiraal en zal steeds meer belemmert worden door de angst.

Hyperventilatie

Wanneer je door de faalangst teveel spanning opbouwt, kan je last krijgen van hyperventilatie. Hyperventilatie is het te hoog en te snel ademhalen en geeft een heel vervelend gevoel. Je kan hierdoor last krijgen van duizeligheid, een paniekerig gevoel, flauwvallen, maar ook misselijkheid kan een gevolg zijn van hyperventileren.

Jezelf klein maken

“Ik ben niks waard”, “Ik kan dit niet”, “Waarom zou ik die promotie moeten krijgen”, “Dat kan een ander veel beter”. Mensen die last hebben van onzekerheid maken zichzelf vaak kleiner dan ze daadwerkelijk zijn. Een compliment wordt vaak niet ontvangen, maar weggewuifd en ze vinden altijd wel mensen die iets beter kunnen, knapper zijn, leuker zijn etc.

Jezelf anders voordoen dan je bent

Wanneer je bang bent om niet goed over te komen, kan je jezelf anders voordoen dan je bent. Je bent niet langer jezelf, maar doet en praat zoals je denkt dat andere mensen het graag zien. Dit levert vaak een hoop spanning op, maar kan uiteindelijk ook zorgen dat je jezelf helemaal kwijtraakt.

Kwetsbaar durven zijn

Je kwetsbaar opstellen kan heel spannend zijn. Mensen die al bang zijn om te falen vinden dit vaak extra lastig en zien kwetsbaarheid als persoonlijk falen.

Moeite met keuzes maken

Bij het maken van keuzes is de kans op een foute keuze aanwezig. Mensen met faalangst stellen het maken van een keuze vaak uit, blijven hangen in het overdenken van een keuze en als ze eenmaal een keuze gemaakt hebben vinden ze het soms lastig om echt volledig voor deze keuze te gaan en niet te blijven twijfelen. En als dan achteraf blijkt dat het niet de juiste of meest handige keuze was, nemen ze zichzelf dit erg kwalijk.

Motorische angst

Motorische faalangst is spanning of angst die ontstaat in alle situaties waarin bewegen een rol speelt. Onhandig zijn in een spannende situatie kan bijvoorbeeld een uiting zijn, maar ook het niet durven schilderen, tekenen of schrijven kan te maken hebben met faalangst. Ook bij sporten komt motorische faalangst vaak tot uiting.

Negatief of laag zelfbeeld

Slecht denken over jezelf en het hebben van een negatief zelfbeeld heeft vaak te maken met sociale faalangst. Je bent bang dat je niet goed genoeg bent, bent erg kritisch op de dingen die je doet, hoe je overkomt en de dingen die je zegt. Je hebt constant het gevoel dat je faalt.

Onhandig zijn

Onhandig zijn kan een uiting zijn van motorische faalangst. Zeker wanneer dit vooral opspeelt in spannende situaties of in situaties waarin je op je vingers gekeken wordt.

Ontevreden zijn met jezelf

Ontevreden zijn met jezelf en het hebben van een negatief zelfbeeld worden vaak veroorzaakt door sociale faalangst. Je voelt jezelf te dik, vind jezelf niet mooi, denkt dat je te saai bent en ga zo maar door. Je vind dat je aan bepaalde eisen moet voldoen en omdat deze eisen erg hoog zijn, zal je constant het gevoel hebben dat je faalt.

Onzekerheid bij opvoeding

Faalangst speelt geregeld een rol in de opvoeding. Als vader of moeder wil je het graag perfect doen en wanneer het dan niet helemaal gaat zoals jij voor ogen hebt, reken je jezelf hier op af. Je hebt het gevoel dat je faalt. Ook dit heeft vaak weer te maken met de hoge eisen die je jezelf stelt. Perfect opvoeden is geen haalbare eis en wanneer je dit van jezelf eist, zal je altijd falen.

Onzekerheid in relatie

In een relatie stel je jezelf vaak kwetsbaar op en wanneer je van iemand houdt wil je graag dat de ander je leuk blijft vinden. Een stukje onzekerheid is niet erg, maar wanneer je het gevoel hebt dat je niet helemaal jezelf kan zijn, of de onzekerheid te groot is, kan dit een negatieve invloed hebben op de relatie of op het zelfvertrouwen.

Onzekerheid / weinig zelfvertrouwen

Iemand die erg kritisch op zichzelf is en erg hoge eisen stelt, kan daardoor last hebben van onzekerheid en weinig zelfvertrouwen. Dit kan op veel vlakken in het leven een remmende werking hebben. Bijvoorbeeld bij het doen van een opleiding, bij het aangaan van relaties, bij het hebben van sociale contacten, in het werk, bij het runnen van een onderneming. Een laag zelfvertrouwen heeft vaak te maken met faalangst.

Paniekaanval

Als de spanning en angst te groot wordt, kan je last krijgen van paniekaanvallen. Je krijgt het warm, je hart gaat sneller kloppen, de ademhaling versnelt en je wilt het liefst vluchten. Weg van de spannende situatie of het spannende moment. Een black-out is een vorm van een paniekaanval, maar ook hyperventilatie kan een uiting zijn.

Perfectionisme

Alles zo goed mogelijk willen doen, of perfectionisme is een vorm van faalangst. Natuurlijk is een stukje perfectionisme niet verkeerd, maar wanneer je erdoor belemmert voelt, bijvoorbeeld omdat je overal te veel tijd in steekt, je nooit tevreden bent, of jezelf erdoor voorbij loopt, dan is er vaak sprake van faalangst. Je bent bijvoorbeeld bang dat andere mensen je niet goed genoeg vinden, bent bang om fouten te maken of bent bang om uiteindelijk vervangen te worden door iemand die het beter kan.

Podiumvrees

Bij podiumvrees ben je bang om op het podium te staan. Dit kan zijn doordat je bang bent om een fout te maken, doordat je bang bent om niet goed over te komen, maar ook omdat je denkt dat je niet interessant genoeg bent en te weinig zelfvertrouwen hebt. Podiumvrees komt voor bij  mensen die in het theater werken, maar ook bij sprekers bij bijvoorbeeld een event. Ook veel ondernemers hebben last van podiumvrees. Ze durven niet zichtbaar te zijn en te vertellen waarvoor ze staan. Het gaat dan niet over letterlijk op het podium staan, maar moet meer figuurlijk gezien worden.

Prestatiedruk

Prestatiedruk kan de druk zijn die iemand anders je oplegt, maar is vaak de druk die je jezelf oplegt. Het heeft een relatie met perfectionisme. Bij faalangst voelen mensen deze prestatiedruk vaak extra zwaar op hun schouders drukken.

Sociale angst

Sociale angst, of sociale faalangst is de angst die opspeelt bij het aangaan van sociale relaties. Het kan bij één op één contacten een rol spelen, maar ook bij het functioneren in een groep. Iemand met sociale angst is vaak bang om niet goed over te komen, bang om gekke dingen te zeggen of te doen, of bang dat andere mensen hem of haar niet leuk vinden.

Spanning bij sport

Wanneer je bij sporten bang bent om te falen, spreken we vaak van motorische faalangst. Het komt voor bij jurysporten zoals paardrijden, maar ook bij teamsport. Naast motorische faalangst kan er bij sporten ook sprake zijn van sociale angst. Zeker als er publiek aanwezig is.

Stress en burn-out

Bij stress- en burn-out is er vaak sprake van faalangst. Iemand doet zichzelf anders voor dan hij is door sociale angst, durft zijn of haar grenzen niet aan te geven, of is bang om zijn of haar emoties te laten zien, waardoor andere mensen niet zien dat het iemand eigenlijk allemaal teveel is.

Ook in het herstel na een burn-out speelt faalangst vaak een rol. Bij een terugval denkt iemand meteen dat hij faalt en ook het feit dat iemand burn-out geraakt is voelt vaak als falen.

Spanning voor toetsen, examens en presentaties

Dit is de meest bekende vorm van faalangst. Cognitieve faalangst. Het kan bij iedereen voorkomen. Niet alleen bij kinderen maar ook veel volwassenen hebben last van deze vorm van faalangst. Bij volwassenen uit dit zich vaak op het werk of in het runnen van een onderneming. Bij kinderen en jongeren vaak tijdens school, studie of opleiding.

Uitstelgedrag

Uitstellen is een manier om om te gaan met faalangst. Het is het vermijden van situaties waarin je af kunt gaan of fouten kan maken. Je kan in specifieke situaties last hebben van uitstelgedrag, maar het kan ook zijn dat je alles uitstelt en er niets meer uit je handen komt door de faalangst.

Veel waarde hechten aan de mening van anderen

Dit hoort bij sociale faalangst. Wanneer je erg veel waarde hecht aan de mening van een ander, kan negatieve feedback ervoor zorgen dat jij je anders gaat voordoen dan je bent, of erg onzeker wordt. Vaak beland je in een negatieve spiraal en geregeld raken mensen zichzelf hierdoor helemaal kwijt.

Verlegen zijn

De ene persoon is heel extravert, de ander heel introvert. De ene persoon is rustig en de ander juist druk. Sommige mensen staan altijd vooraan en andere mensen juist liever op de achtergrond. Dat is zoals jij bent en heeft lang niet altijd met faalangst te maken. Toch zijn er veel mensen die eigenlijk meer op de voorgrond zouden willen treden, maar dit door de faalangst niet doen. Ze zijn bang dat ze fouten maken of verkeerd overkomen en maken zichzelf hierdoor “onzichtbaar”

Weinig zelfvertrouwen

Weinig zelfvertrouwen hebben kan ontstaan door faalangst. Als iemand heel erg bang is om te falen en erg kritisch naar zichzelf is, kan het zelfvertrouwen aangetast worden. Ook de jeugd kan hierin een rol spelen. Als de faalangst een minder grote rol gaat spelen, kan iemand stapje voor stapje zijn zelfvertrouwen laten groeien.

Werk onder het niveau kiezen

Veel mensen met faalangst kiezen voor een functie waarin ze zich comfortabel voelen. Een functie waarvan ze zeker weten dat ze dit aankunnen. Maar het komt ook geregeld voor dat iemand eigenlijk iets doet wat onder het niveau is. Lange tijd voelt dit goed, maar uiteindelijk kan er verveling optreden of kan iemand last krijgen van een bore-out. Ook kan het zijn dat iemand wel graag meer uitdaging wil, maar bang is dat hij of zij het niet aankan.

Zelfcompassie / zelfliefde / zelfwaardering

Faalangst kan ervoor zorgen dat je jezelf niet accepteert zoals je bent en te streng bent voor jezelf. Er is dan een gebrek aan zelfliefde en zelfwaardering. Je vind jezelf niet goed genoeg en vergeet om goed voor jezelf te blijven zorgen.