Coaching bij Stress, Faalangst en Hooggevoeligheid

Individuele Coaching door Myrte

In de media

Artikel uit de podopost over Faalangst

vivas coaching in de media over faalangst

21 NOV 2019

‘Ontspanningsoefeningen, relativeren en bespreekbaar maken’ – Het helpt tegen faalangst

Zwetend staar je naar de examenvragen voor je op tafel. Je hebt hard genoeg gestudeerd, dat is zeker, maar ineens weet je helemaal niets meer. De paniek slaat toe en je voelt je hart steeds harder bonken. Dit verschijnsel wordt ook wel faalangst genoemd. Hoe ontstaat het en wat kun je eraan doen?

Een officieel examen afleggen om pedicure of medisch pedicure te worden. Of minder officiële schriftelijke of mondelinge toetsen maken voor de extra scholing die je volgt. Voor sommigen is dat een makkie, maar voor anderen een grote uitdaging of zelfs een onneembare horde, bijvoorbeeld voor mensen met faalangst. Bij faalangst denk je misschien aan kinderen of pubers, maar ook onder volwassenen komt het voor. Exacte cijfers over het aantal volwassenen dat er last van heeft, zijn niet bekend. Maar het zijn er waarschijnlijk meer dan je zou denken, vertelt Myrte Duijndam van Vivas Coaching. Als stress-, faalangst- en HSP-coach (hoog sensitief persoon) helpt ze volwassenen met faalangstklachten om zelf weer de regie te nemen over hun leven. “Het begint allemaal bij bewustwording, want veel mensen weten niet dat hun klachten samenhangen met faalangst.”

Trillende handen

Faalangst kan zich op verschillende manieren uiten. Zo onderscheiden we cognitieve faalangst, motorische faalangst en sociale faalangst. Faalangst steekt vooral de kop op in situaties waarbij mensen beoordeeld worden, ze zichzelf beoordelen of het gevoel hebben dat ze beoordeeld worden. Al weken van tevoren kunnen negatieve gevoelens aanwezig zijn, die zo sterk worden dat iemand uiteindelijk een totale black-out krijgt. Myrte Duijndam: “Mensen die de kennis echt wel in hun hoofd hebben, blokkeren dan totaal. Het kan zijn dat ze van tevoren al bang zijn dat dit gaat gebeuren, waardoor de angst alleen maar sterker wordt. Ook wordt de kans dat het gebeurt dan groter.” Dit noemen we cognitieve faalangst. Daarnaast kan faalangst zich motorisch uiten. “Hierbij kan het zijn dat je je bewegingen niet meer goed onder controle hebt, door bijvoorbeeld trillende handen.”

‘Perfectionisme of hoog-gevoeligheid vergroot de kans op faalangst’

Negatief zelfbeeld

Sociale faalangst komt vooral tot uiting in sociale situaties. “Mensen die hier last van hebben, maken zich erg druk over wat anderen van hen denken en kampen met een negatief zelfbeeld”, zegt ze. “Ze zijn bijvoorbeeld bang om in een groep te spreken of om af te gaan voor anderen. Ook deze vorm kan de kop opsteken tijdens officiële beoordelingsmomenten, bijvoorbeeld een mondeling examen.” Het theoretische onderscheid tussen deze 3 vormen is in de praktijk lang niet altijd zo duidelijk. “De 3 hangen met elkaar samen en zijn eigenlijk niet los van elkaar te zien. Ik hoor van cliënten vaak dat ze last hebben van lichamelijke klachten die te maken hebben met spanning, zoals hartkloppingen, zweten, buikpijn en een misselijk gevoel. Deze spanning kan zich uiten op meerdere vlakken. Ik merk dan ook vaak dat als een van de 3 soorten faalangst aanwezig is, de andere 2 dat meestal in mindere of meerdere mate ook zijn.”

Opvoeding en ervaringen

Waardoor heeft de ene persoon last van faalangst en gaat de ander fluitend door het leven? Dat hangt af van meerdere factoren. “Het gaat vaak om een combinatie van opvoeding, persoonlijke eigenschappen en ervaringen. Tijdens de opvoeding kunnen verschillende dingen ervoor zorgen dat iemand faalangst ontwikkelt. Een van je ouders kan bijvoorbeeld kampen met faalangst, waardoor jij dit gedrag als kind en ook op latere leeftijd kopieert. Ook kan het zijn dat je heel beschermd bent opgevoed, of dat je al vanaf jonge leeftijd onder druk bent gezet om te presteren.” Maar ook bepaalde persoonlijke kenmerken vergroten de kans dat je last krijgt van faalangst, zoals perfectionisme, een grote prestatiedrang of hooggevoeligheid. Verder kunnen negatieve ervaringen een rol spelen, zoals pesten, trauma’s of buiten de groep vallen. Als meerdere van deze factoren aanwezig zijn, is de kans groter dat iemand faalangst ontwikkelt.

Spiegel voorhouden

De grote vraag is natuurlijk: wat kun je eraan doen? En is het mogelijk om helemaal van faalangst af te komen? “Mijn ervaring is dat veel mensen het lastig vinden om hun negatieve patroon zelf te doorbreken”, zegt Myrte Duijndam. “Eerst moet je je er namelijk bewust van worden wat de oorzaak is van je klachten, en vervolgens moet je achterhalen waarom je bepaald gedrag vertoont. Als de faalangst je echt belemmert, en je komt er zelf niet vanaf, is het daarom goed om een professional in te schakelen die je een spiegel kan voorhouden en die je kan leren hoe je op een goede manier met angst en onzekerheid omgaat.”

Tips en relativering

Gelukkig heeft Myrte ook tips om negatieve gevoelens voor spannende situaties, zoals examens, de baas te worden. “Doe van tevoren ontspannings- of ademhalingsoefeningen”, zegt ze. “Probeer uit je gedachten te komen en in het hier en nu. Ook kan het helpen om je angst te relativeren. Bedenk wat het ergste is dat er kan gebeuren als je een examen niet haalt. Dan maak je een herexamen, zo erg is dat ook weer niet. Gaat het om een mondeling examen, bespreek dan je spanning met de examinator. Dan vloeit de spanning vaak weg. Want je draagt de gevoelens niet meer alleen, maar deelt ze. Bovendien kan de examinator er dan tijdens het examen rekening mee houden. Als diegene merkt dat een geëxamineerde tijdens het examen blokkeert, kan het helpen om een veilige situatie te creëren: begin over een luchtig onderwerp, zodat het examen heel even naar de achtergrond verdwijnt en de spanning bij de geëxamineerde vermindert.”

Taboe doorbreken

Er rust nog steeds een taboe op faalangst bij volwassenen, merkt Myrte. “Je hoort er veel over met betrekking tot kinderen en hun schoolprestaties, maar het lijkt minder te worden geaccepteerd om er als volwassene last van te hebben. Het zou al veel helpen als er meer over wordt gesproken. Dan merken mensen namelijk dat ze niet de enige zijn die worstelen met dit soort klachten én dat ze er wat aan kunnen doen. Bovendien helpt dit mensen die nog niet doorhebben dat ze last hebben van faalangst. Ik zou het heel mooi vinden als meer mensen kunnen worden geholpen door de bewustwording over het onderwerp te vergroten. Ik werd zelf ook een hele tijd belemmerd door faalangst. En dat is jammer, want als je je laat leiden door angsten leef je niet voluit. En ik gun het iedereen om meer zelfvertrouwen en meer controle over hun leven te hebben.”