Onbalans – Wat doet stress met je lichaam?

Hoe ontstaat stress en wat gebeurt er in je lichaam?

Het zenuwstelsel van de mens bestaat uit een autonoom (vegetatieve) en animaal (centrale) zenuwstelsel.

Het autonome zenuwstelsel is verantwoordelijk voor de werking van de inwendige organen. Het stuurt onder andere de ademhaling, de spijsvertering en het verwijden en vernauwen van de bloedvaten aan. Ook de hartslag wordt door dit zenuwstelsel geregeld.

Het autonome zenuwstelsel is onder te verdelen in een orthosympatisch en parasympatisch deel. Wanneer je bijvoorbeeld lichamelijke inspanning verricht is het orthosympatische deel actief. Ook als er sprake is van gevaar is dit deel actief. Het zorgt ervoor dat het lichaam klaar is om te vechten of te vluchten als het nodig is.

Vroeger kwam dit systeem goed van pas, omdat je altijd aangevallen kon worden door een wild dier. Tegenwoordig worden we veel minder blootgesteld aan fysiek gevaar, dus zal dat vluchten minder vaak nodig zijn. Wel ervaren mensen veel meer stress door bijvoorbeeld een hoge werkdruk, hoge verwachtingen van de omgeving, altijd bereikbaar zijn etc. Ook in die situaties is het orthosympatische systeem actief. Het lichaam maakt zich klaar om voor de situatie weg te vluchten of er tegen te vechten. Veel mensen herkennen dan ook bij verhoogde stress het gevoel dat ze altijd “op de vlucht zijn”.

Wanneer het orthosympatische systeem geactiveerd wordt, komen de hormonen adrenaline en noradrenaline vrij. Hierdoor:

  • Stijgt de hartslag
  • Gaat de bloeddruk omhoog
  • Gaat er meer bloed naar de spieren, het hart en de hersenen en minder naar de andere organen
  • Gaat de ademfrequentie omhoog en verwijden de longblaasjes zich

Het lichaam is klaar voor actie. Omdat het lichaam wil voorkomen dat het niet gereed is als er gevaar is, zal dit systeem vaker reageren dan nodig.

Na een aantal minuten wordt de hypofyse actief. Deze geeft de bijnieren de opdracht om cortisol te gaan produceren. Cortisol staat bekend als het stresshormoon. Het zorgt ervoor dat de bloedsuikerspiegel stijgt en dat de stofwisseling harder werkt. Hierdoor maakt het lichaam snel energie vrij om met de stresssituatie om te gaan. Eiwitten en glycogeen in het lichaam worden omgezet in glucose.

Dit proces van stress is heel natuurlijk en geeft normaliter ook geen problemen. Om na “inspanning” ook weer te herstellen, is rust nodig. In rustperiodes is het parasympatische deel actief. Het zorgt voor opbouw van weefsel en het bevorderd herstelmechanismen van het lichaam. Wanneer stress langdurig aanwezig is, is het orthosympatische deel te vaak actief en het parasympatische deel te weinig.

Gevolgen van langdurige stress

Het gevolg is dat het lichaam niet goed meer kan herstellen. Het immuunsysteem (dat je beschermt tegen ziektes) is minder actief, waardoor je vatbaarder wordt voor ziektes en het aanmaken van nieuwe cellen en het onderhouden van bestaande cellen gaat op een laag pitje, waardoor bijvoorbeeld spieren niet goed kunnen herstellen van de inspanning.

Langzaamaan ontstaan steeds meer lichamelijke klachten en psychische klachten zoals bijvoorbeeld:

  • Verhoogde bloeddruk
  • Slapeloosheid
  • Hoofdpijn
  • Pijn en spanningsklachten in de spieren
  • Prikkelbaarheid
  • Rusteloosheid
  • Depressiviteit

Vaak gaat iemand zich bij te veel en te langdurige stress ook anders gedragen. Sommige mensen vluchten daadwerkelijk voor de situatie (bijvoorbeeld in eten, drank of door te roken) andere mensen krijgen steeds meer last van concentratieproblemen, gaan zich afstandelijker opstellen of keren zich steeds meer in zichzelf. Ook kunnen mensen heel onzeker worden over hun eigen lichaam en hun klachten toeschrijven aan “enge” ziektes. Wat vervolgens weer zorgt voor meer stress. Kortom een vicieuze cirkel.

Doorbreken van de vicieuze cirkel

Om deze cirkel te doorbreken is het goed om te ontdekken waardoor de verhoogde stress ontstaat. Heeft dit te maken met je persoonlijkheid, een te hoge werkdruk, te veel hooi op de vork nemen of een combinatie van vele factoren. Vaak heeft het wel of niet ervaren van te veel stress in een bepaalde situatie deels te maken met hoe je met de situatie om gaan. Meestal heb je hier zelf meer invloed in dan je in eerste instantie denkt. Coaching kan je helpen te ontdekken hoe je beter met stress om kan gaan.

Myrte Duijndam Vivas Coaching

Gratis en vrijblijvende kennismaking

Wil je weten wat ik voor jou kan betekenen? Neem dan contact op voor een gratis en vrijblijvend kennismakingsgesprek.

Plaats een reactie