De invloed van stress op je lichaam

“Hoe ontstaat stress en wat voor invloed kan dit op je lichaam hebben?” Deze vraag heb ik de laatste tijd al een aantal keer gekregen, vandaar dat ik er maar eens een blog aan heb gewijd. Om de vraag te kunnen beantwoorden, is het handig als ik je eerst uitleg hoe het zenuwstelsel werkt. Vervolgens vertel ik hoe hoofdpijn ontstaat bij stress en waarom het zo lastig kan zijn in stressvolle periodes om op gewicht te blijven.

De werking van het zenuwstelsel bij stress

Het zenuwstelsel van de mens bestaat uit een autonoom (vegetatieve) en animaal (centrale) zenuwstelsel. Het animale zenuwstelsel, is het zenuwstelsel waar je zelf invloed op hebt. Het zorgt ervoor dat je bijvoorbeeld je spieren aan kan spannen. Bij stress is met name het autonoom zenuwstelsel belangrijk, daarom ga ik daar wat dieper op in.

Het autonome zenuwstelsel

Het autonome zenuwstelsel is verantwoordelijk voor de werking van de inwendige organen. Het stuurt onder andere de ademhaling, de spijsvertering en het verwijden en vernauwen van de bloedvaten aan. Ook de hartslag wordt door dit zenuwstelsel geregeld.

autonoom en animaal zenuwstelsel stress stressreactie stresshormoon

Sympatisch en Parasympatisch deel

Het autonome zenuwstelsel is onder te verdelen in een orthosympatisch en parasympatisch deel. Wanneer je bijvoorbeeld lichamelijke inspanning verricht is het orthosympatische deel actief. Ook als er sprake is van gevaar is dit deel actief. Het zorgt ervoor dat het lichaam klaar is om te vechten of te vluchten als het nodig is.

Vroeger kwam dit systeem goed van pas, omdat je altijd aangevallen kon worden door een wild dier. Tegenwoordig worden we veel minder blootgesteld aan fysiek gevaar, dus zal dat vluchten minder vaak nodig zijn. Wel ervaren mensen veel meer stress door bijvoorbeeld een hoge werkdruk, hoge verwachtingen van de omgeving, altijd bereikbaar zijn enzovoort.

Ook in die situaties is het orthosympatische systeem actief. Het lichaam maakt zich klaar om voor de situatie weg te vluchten of er tegen te vechten. Veel mensen herkennen dan ook bij verhoogde stress het gevoel dat ze altijd “op de vlucht zijn”.

autonoom zenuwstelsel werking stress

De hormonen adrenaline, noradrenaline en cortisol

Wanneer het orthosympatische systeem geactiveerd wordt, komen de hormonen adrenaline en noradrenaline vrij. Hierdoor:

  • Stijgt de hartslag
  • Gaat de bloeddruk omhoog
  • Gaat er meer bloed naar de spieren, het hart en de hersenen en minder naar de andere organen
  • Gaat de ademfrequentie omhoog en verwijden de longblaasjes zich

Het lichaam is klaar voor actie. Omdat het lichaam wil voorkomen dat het niet gereed is als er gevaar is, zal dit systeem vaker reageren dan nodig.

Na een aantal minuten wordt de hypofyse actief. Deze geeft de bijnieren de opdracht om cortisol te gaan produceren. Cortisol staat bekend als het stresshormoon. Het zorgt ervoor dat de bloedsuikerspiegel stijgt en dat de stofwisseling harder werkt. Hierdoor maakt het lichaam snel energie vrij om met de stresssituatie om te gaan. Eiwitten en glycogeen in het lichaam worden omgezet in glucose.

Dit proces van stress is heel natuurlijk en geeft normaliter ook geen problemen. Om na “inspanning” ook weer te herstellen, is rust nodig. In rustperiodes is het parasympatische deel actief. Het zorgt voor opbouw van weefsel en het bevorderd herstelmechanismen van het lichaam. Wanneer stress langdurig aanwezig is, is het orthosympatische deel te vaak actief en het parasympatische deel te weinig.

Gevolgen van (langdurige) stress

Het lichaam hersteld minder goed en het immuunsysteem is minder actief

Het gevolg is dat het lichaam niet goed meer kan herstellen. Het immuunsysteem (dat je beschermt tegen ziektes) is minder actief, waardoor je vatbaarder wordt voor ziektes en het aanmaken van nieuwe cellen en het onderhouden van bestaande cellen gaat op een laag pitje, waardoor bijvoorbeeld spieren niet goed kunnen herstellen van de inspanning.

Langzaamaan ontstaan steeds meer lichamelijke klachten en psychische klachten zoals bijvoorbeeld:

  • Verhoogde bloeddruk
  • Slapeloosheid
  • Hoofdpijn
  • Pijn en spanningsklachten in de spieren
  • Prikkelbaarheid
  • Rusteloosheid
  • Depressiviteit
  • Angst- en of paniekaanvallen
  • Aankomen of afvallen

Hoofdpijn en spanningsklachten in de spieren

Eén van de meest gehoorde klachten bij stress is hoofdpijn. Deze hoofdpijn kan een vorm van migraine zijn, maar vaak is er sprake van spanningshoofdpijn. Dit is hoofdpijn, wat veroorzaakt wordt, door spanning en Triggerpoints in de nek en schouders. Doordat je lichaam bij stress veel in de actieve stand staat, waarbij spieren aangespannen worden, maar daarna niet weer de rust krijgen om te herstellen, raken ze overbelast.

Is het jou wel eens opgevallen dat je bij spanning je schouders iets optrekt en wat hoger gaat ademhalen? Je zet op die manier de spieren rondom je nek en schouders vast en naar mate je dit langer en vaker doet, is de kans op triggerpoints steeds groter. Een triggerpoint in deze spieren, kan lokaal pijnlijk zijn, maar kan ook uitstralen naar je hoofd. Het gevolg is hoofdpijn.

nek en hoofdpijn door stress

Stress en afvallen

In het rijtje hierboven vind je “aankomen of afvallen”. Wat veel mensen niet weten is dat stress een enorme invloed kan hebben op je gewicht. Sommige mensen vallen heel erg af door stress, maar er zijn ook veel mensen die juist aankomen, of die graag af willen vallen, maar waarbij dit maar niet wil lukken. Dit heeft te maken met dat het lichaam zichzelf steeds klaarmaakt voor actie, maar eigenlijk daarna geen fysieke inspanning levert. Er wordt veel energie vrijgemaakt, die vervolgens niet verbruikt wordt. En omdat het lichaam veel in de actieve stand staat, ligt de stofwisseling (zoals opname van voedingsstoffen in de darmen) ook geregeld stil. Overtollige energie wordt opgeslagen in het lichaam.

Daarbij ben je, op het moment dat je meer stress ervaart ook geneigd om een ongezondere leefstijl te hebben, wat ook niet bevorderlijk is bij het afvallen. Om het afvallen wel te laten slagen, is het heel belangrijk je stress te verlagen.

stress en afvallen

Gedragsverandering door stress

Vaak gaat iemand zich bij te veel en te langdurige stress anders gedragen. Sommige mensen vluchten daadwerkelijk voor de situatie (bijvoorbeeld in eten, drank of door te roken) andere mensen krijgen steeds meer last van concentratieproblemen, ontwikkelen faalangst, gaan zich afstandelijker opstellen of keren zich steeds meer in zichzelf. Ze raken op die manier steeds meer steun uit hun omgeving kwijt, terwijl ze dit juist heel erg goed kunnen gebruiken.

Ook kunnen mensen heel onzeker worden over hun eigen lichaam en hun klachten toeschrijven aan “enge” ziektes. Wat vervolgens weer zorgt voor meer stress. Kortom een vicieuze cirkel.

Doorbreken van de vicieuze cirkel

Om deze cirkel te doorbreken is het goed om te ontdekken waardoor de verhoogde stress ontstaat. Heeft dit te maken met je persoonlijkheid, een te hoge werkdruk, te veel hooi op de vork nemen of een combinatie van vele factoren. Vaak heeft het wel of niet ervaren van te veel stress in een bepaalde situatie deels te maken met hoe je met de situatie om gaan. Meestal heb je hier zelf meer invloed in dan je in eerste instantie denkt.

Wil jij graag wat aan je stressniveau doen? Vraag dan nu een gratis kennismakingsgesprek aan om te kijken op welke manier ik je kan helpen, of meld je aan voor de online training  “Vrij van Stress”, waarin ik je stap voor stap begeleidt in het beter omgaan met stressvolle situaties.

Myrte Duijndam Vivas Coaching

Gratis en vrijblijvende kennismaking

Wil je weten wat ik voor jou kan betekenen? Neem dan contact op voor een gratis en vrijblijvend kennismakingsgesprek.

Plaats een reactie